World of Wildlife maakt gebruik van cookies. Wat betekent dit voor jou meer info Deze melding verbergen

Beschrijving cheeta

De eerste grottekeningen van cheeta’s dateren van 7000 jaar geleden. Cheeta’s zijn van nature niet agressief tegenover mensen en zijn vrij gemakkelijk tam te maken. Ze werden in het verleden vaak gevangen en ingezet als 'jachtkat' of gebruikt als huisdier. Dit heeft er mede toe bijgedragen dat de cheeta in grote delen van de wereld uitgestorven is.

Leefwijze

Cheeta’s zijn voornamelijk te vinden op open vlaktes, waar ze de voldoende ruimte hebben om tijdens het jagen hard te rennen. Toch hebben ze ook enige vorm van beschutting nodig om hun prooi te kunnen besluipen. Grote katachtigen zijn vooral ’s nachts actief, echter, de cheeta vormt hierop een uitzondering; ze jagen meestal tijdens de koelere tijdstippen overdag (’s ochtends of eind van de middag).

Met zijn kop naar beneden, nadert hij zijn prooi tot ongeveer 60-70 meter, waarna hij het met een korte, extreem snelle sprint zal proberen te vangen. Al zijn cheeta’s de snelste landzoogdieren van de wereld, de topsnelheid die ze kunnen behalen houden ze maar 500 meter vol omdat ze anders oververhit raken. Na een geslaagde vangst moet de cheeta dan ook een tijdje uitrusten alvorens hij kan gaan eten.

De cheeta jaagt bij voorkeur op middelgrote antiloopsoorten, maar afhankelijk van de beschikbaarheid aan prooidieren, jaagt hij ook op kleine zoogdieren als hazen en vogels. Een groep mannetjes cheeta’s (= coalitie) jaagt ook wel op grotere prooidieren als bijvoorbeeld een kudu. Nadat ze hun prooi verstikt hebben, slepen ze het dier doorgaans naar dicht struikgewas, uit het zicht van andere roofdieren.

Een volwassen cheeta heeft behoefte aan zo’n 4 tot 5 kg vlees per dag, maar is in staat 16,5 kg vlees per keer te eten. Ongeveer de helft van de aanvallen is succesvol. Helaas wordt een deel de gevangen prooien afgepakt door andere roofdieren zoals de leeuw en de hyena.

Betekenis

De wetenschappelijke naam voor cheeta’s is Acinonyx jubatus. Acinonyx komt waarschijnlijk van de Griekse woorden akantha, wat doorn betekent, en onux, dat klauw betekent. Dit verwijst naar het feit dat cheeta’s hun nagels niet geheel kunnen intrekken. Jubatus komt van het Latijnse woord iubatus, wat ‘voorzien van manen’ betekent en verwijst waarschijnlijk naar het pluizige haar waar cheeta’s mee geboren worden, dat verdwijnt naarmate ze opgroeien.

Sociaal gedrag en voortplanting

Het sociale gedrag van de cheeta is uniek onder de katachtigen. De meeste katachtigen leven solitair (behalve leeuwen) en hebben een eigen jachtterritorium. Cheeta’s vormen een uitzondering hierop; net als andere katachtigen zijn mannetjes-cheeta’s territoriaal. Ze verdedigen hun territorium in teamverband en vormen samen met ander mannetjes (vaak broers uit hetzelfde nest) een coalitie voor het leven. Vanaf een jaar of 4, proberen mannetjes een territorium te vestigen dat ze tot het uiterste zullen verdedigen tegen ander mannetjes-cheeta’s. Ze bakenen hun territorium af door geurvlaggen (urine en uitwerpselen) op prominente plekken te plaatsen zoals een grote boom of termietenheuvel.

Vrouwtjes-cheeta’s leven wel solitair, maar hebben geen jachtterritorium; meerdere vrouwtjes kunnen een bepaald gebied delen. Hun leefgebied kan wel oplopen tot 1500 km². Toch brengen de vrouwtjes het grootste deel van hun leven door in gezelschap van andere cheeta’s, namelijk met hun jongen.

Een vrouwtje is vanaf haar tweede jaar geslachtsrijp. Aan de hand van de geurvlaggen die de een vrouwtje plaatst, kunnen de mannetjes erachter komen of ze krols is. Vervolgens gaat het mannetje naar haar op zoek. Het paren duurt korter dan een minuut en typisch voor de cheeta is dat dit niet meerder malen per dag plaatsvindt, maar vaak maar een keer.

Aangezien het leefgebied van de vrouwtjes overlapt met het territorium van de mannetjes, paart een vrouwtje meestal met een mannetje die in een nabij gelegen gebied leeft. Na een draagtijd van 90 tot 98 dagen worden er gemiddeld 3 tot  welpjes geboren in een schuilplaats tussen lang gras, in struikgewas of in een verlaten hol.

De moeder verplaatst haar jongen regelmatig naar nieuwe schuilplaatsen, zodat roofdieren ze niet kunnen vinden. Vooral leeuwen doden cheetawelpen. De welpen wegen bij de geboorte maar 250 gram. Na een maand eten ze hun eerste vlees. Aangezien de jongen pas met 16 tot 18 weken in staat zijn om gevaar van ander roofdieren te ontvluchten, is de sterfte onder cheetahwelpjes erg hoog. Slechts enkele overleven hun meest kwetsbare periode als jong. De moeder verlaat de jongen als ze ongeveer 18 maanden oud zijn.

Bedreigingen

Zoals voor alle grote carnivoren geldt, is de voornaamste bedreiging voor de cheetah afkomstig van de mens. Steeds meer gebieden worden gebruikt voor de veeteelt wat de natuurlijke leefomgeving van de in het wild levende dieren aantast en wat leidt tot conflicten tussen mens en dier. Cheetah’s worden namelijk vaak niet getolereerd op het land van de boeren omdat ze een bedreiging vormen voor hun vee of voor de andere antilopen die commercieel worden gehouden op de zgn. ‘game farms’. In Namibië, het land met de grootste resterende cheetah populatie (zo’n 2500), leeft ongeveer 90% van de cheetah’s buiten natuurreservaten en dus op het land dat eigendom is van boeren.

Strijd met andere roofdieren is een andere bedreiging voor de cheetah. Nu het aantal prooidieren afneemt vormt dit een probleem. In de hiërarchie van de grote carnivoren, staan cheetah’s onderaan. Cheetah’s worden vaak gedwongen hun eigen verworven prooi af te staan aan leeuwen en hyena’s. Verder lopen cheetah welpen een groot risico door andere grote carnivoren gedood te worden, vooral door leeuwen.

Als laatste is er nog een genetisch probleem. De genetische diversiteit is zeer beperkt. Als er een ziekte uitbreekt, kan de hele populatie hierdoor getroffen worden. Door het beperkte aantal in het wild is er veel inteelt, zodat de genetische diversiteit alleen maar kleiner wordt.

De dieren

Laatste nieuws

lees verder
06-01-2017
De Afrikaanse pinguin sterft een eenzame dood
Het zijn voornamelijk de Afrikaanse pinguïns die …
lees verder
03-01-2017
Het regenwoud redden vanuit de supermarkt
De grote apen zoals de orang-oetan, de gorilla en …
lees verder
02-01-2017
De baby-olifant als toeristische attractie
Er is maar weinig zo vertederend als een baby-olif…

Links

Meld je hier aan voor de nieuwsbrief

Hoe kun jij helpen?

Adopteer een dier
Doneer aan World of Wildlife